MAGNEZ

Rola magnezu w zachowaniu homeostazy organizmu

 

Magnez jest czynnikiem regenerującym żywe komórki, regulatorem równowagi wapniowej. Ponadto pozytywnie wpływa na procesy krzepnięcia krwi, reguluje rozwój układu kostnego, wzmaga reakcje obronne organizmu, działa profilaktycznie na zapalenie żył w sytuacjach pooperacyjnych, wzmacnia układ sercowo-naczyniowy. Działa przeciwstresowo, przeciwanafilaktycznie, przeciwzapalnie. Obniża poziom cholesterolu, chroni przed uszkodzeniem mięśnia sercowego.

Magnez jest ważnym regulatorem układu nerwowego. Odgrywa ważną rolę w wytwarzaniu i magazynowaniu energii w postaci wysokoenergetycznych związków. Wpływa w ten sposób na poprawę koncentracji, pamięci oraz nastroju.

Niedobór magnezu może powodować kłopoty z zasypianiem, nadpobudliwość, przewlekłe zmęczenie. Człowiek cierpiący na deficyt tego pierwiastka jest roztargniony i nie może zbyt długo skupić się na jednej czynności. Ciągły stres i nieustanne napięcie psychiczne związane z przepracowaniem, życiem „w pośpiechu” mogą dodatkowo zwiększać niedobór magnezu.

Skurcze łydek to charakterystyczny objaw niedoboru magnezu. Dolegliwość ta najczęściej występuje pod wpływem określonych bodźców zewnętrznych lub przeciążenia mięśni w wyniku wysiłku fizycznego. Do skurczów łydek może dojść podczas snu. Zwykle ustępują one samoistnie, ale są niezwykle bolesne.

Jak można uniknąć tej dolegliwości? Przede wszystkim należy pamiętać o dostarczaniu organizmowi odpowiedniej ilości elektrolitów, a także dbać o prawidłową zawartość magnezu w diecie. Najwięcej tego pierwiastka jest w fasoli, kiełkach pszenicy, orzechach, bananach, soi, maśle orzechowym. Można też przyjmować preparaty z magnezem. Skurczu łydek można uniknąć regularnie wykonując ćwiczenia rozciągające mięśnie. Pomaga też delikatny masaż, ciepły prysznic i ciepłe okłady.

W  organizmie człowieka znajduje się około 25–35 g magnezu, z czego około 53% jest zmagazynowane w kościach, 46% w mięśniach i tkankach miękkich, a tylko 1% we krwi. Stężenie magnezu w surowicy krwi (ok. 0,3%) nie jest więc dobrym markerem poziomu tego pierwiastka w organizmie. Nawet przy dużym deficycie zawartość Mg we krwi może się utrzymywać w granicach normy. 

Wynika to z możliwości przesunięcia puli magnezu z i do komórek oraz kości. Ponadto w niektórych chorobach (np. ostre zapalenie trzustki)  dochodzi do magnezurii i wytrącania nierozpuszczalnych soli magnezu i wolnych kwasów tłuszczowych.

Zapewnienie optymalnego spożycia magnezu jest niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania wielu narządów. Wyniki badań wskazują, że dieta większości osób nie zawiera wystarczającej ilości pokarmów bogatych w magnez, takich jak produkty pełnoziarniste, zielone warzywa liściaste czy orzechy.

 

 

Dieta DASH, czyli spożywanie dużej ilości warzyw i owoców (300–400 g), produktów pełnoziarnistych i ograniczenie tłuszczów nasyconych, przy podaży 2100 kcal zawiera około 500 mg Mg⁺². Skutkuje to brakiem przesłanek do dodatkowej suplementacji preparatami magnezu. 

Przy prawidłowym odżywianiu suplementacja magnezu jest wskazana tylko u kobiet w okresie ciąży i laktacji, u pacjentów z chorobami nowotworowymi, przy stałym stosowaniu diuretyków. Ponadto pewien rodzaj suplementacji jest wskazany u pacjentów po transplantacji narządów unaczynionych, w okresie przyjmowania zwiększonych dawek leków immunosupresyjnych. Wraz z obniżaniem dawki leków, które mogą powodować utratę magnezu, bądź zmniejszać absorpcję z pożywienia można stopniowo odstawić suplementacje. Niestety, u dużej liczby chorych dieta nie pokrywa dziennego zapotrzebowania. 

Średnie dobowe spożycie magnezu w krajach rozwiniętych zmniejsza się z roku na rok. Do niedoborów magnezu
w organizmie może do prowadzić nadużywanie alkoholu i kawy oraz diety redukujące (ubogobiałkowa, z dużą zawartością błonnika czy bogata w wapń, który zmniejsza wchłanianie magnezu). Ponadto spożywanie dużej ilości bananów zmniejsza przyswajanie tego pierwiastka przez organizm.

Magnez odgrywa istotną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu układu sercowo-naczyniowego. Wspomaga rozkurcz mięśni, dlatego jego niedobór może spowodować skurcz jednej z tętnic wieńcowych, co w konsekwencji może doprowadzić do zawału serca – nawet u osób, które wcześniej nie miały problemów kardiologicznych.

Hipomagnezemia

Niedobór magnezu w organizmie jest wynikiem ujemnego bilansu tego pierwiastka w organizmie (gdy straty magnezu są większe niż jego podaż). Przyczyn ujemnego bilansu może być wiele, jednak na pierwszym miejscu wymienia się niewłaściwą dietę bogatą w tłuszcz zwierzęcy, cukier i wysokoprzetworzone produkty żywnościowe lub dietę ubogokaloryczną stosowaną w dietach odchudzających. Niedostateczna zawartość magnezu w organizmie może być również spowodowana niskim wchłanianiem magnezu z przewodu pokarmowego, stanem zapalnym jelit, przewlekłą biegunką, wymiotami czy częstym stosowaniem środków przeczyszczających. Do nadmiernej utraty magnezu może dojść w przypadku chorób nerek, przewlekłego alkoholizmu, a także z powodu przyjmowania hormonalnych środków antykoncepcyjnych.

Choroby, w przebiegu których często stwierdza się niskie jego stężenie to nowotwory jamy ustnej, przełyku oraz gardła, stany upośledzonego przełykania u pacjentów po udarze, choroby neurologiczne oraz stany prowadzące do zredukowanego wchłaniania pierwiastka z jelit, jak celiaklia, zespół krótkiego jelita czy nieswoiste choroby zapalne jelit.

autor: mgr inż. A.Durka

/w razie pytań zapraszam do kontaktu

dieterka2017@gmail.com  /

 

Błędy żywieniowe Polaków

Pomijamy posiłki

Nadal naszym najczęstszym błędem żywieniowym jest pomijanie głównych posiłków. Szczególnie dotyczy to śniadań (rezygnuje z nich co piąty Polak). Część z nas tłumaczy takie postępowanie brakiem czasu, pośpiechem. Dietetycy cały czas alarmują jak istotne jest dostarczenie odpowiedniej dawki energii już od samego rana. Zjadając śniadanie, w dalszej części dnia jesteśmy mniej podatni na sięganie po niezdrowe przekąski i w konsekwencji jesteśmy aż o 35-50% mniej narażeni na otyłość. 

Nadużywamy cukru

Statystyczny Polak zjada ok. 42 kg cukru rocznie (warto dodać, że jeszcze 100 lat temu średnie spożycie cukru w Europie wynosiło 5 kg rocznie na osobę). Producenci dodają go do niemal wszystkich produktów spożywczych. 

Unikamy węglowodanów i tłuszczu

Chociaż zaleca się ograniczenie spożycia cukrów prostych, a także tłuszczów zwierzęcych, to nie można całkowicie wykluczać węglowodanów i tłuszczów z jadłospisu.

Węglowodany są podstawowym źródłem energii dla organizmu i powinny stanowić ok. 55- 60% wartości kalorycznej całej diety. Oczywiście mowa tu o węglowodanach złożonych. Tymczasem bardzo duża część rodaków rezygnuje np. z pieczywa oraz makaronów, uważając je za szkodliwe. Wystarczy natomiast zadbać o jakość tych produktów i starać się wybierać te, które produkowane są z pełnego ziarna oraz jadać je z wartościowymi składnikami.

Jeśli chodzi o tłuszcz, to wiedząc, że jest to bardzo kaloryczny składnik pożywienia boimy się go jak ognia i staramy się całkowicie wyeliminować. Jednak - tak jak i każdy inny składnik odżywczy - tłuszcz jest również potrzebny do prawidłowego funkcjonowania organizmu (jest on np. budulcem błon komórkowych i hormonów). Postawmy więc na jakość, ponieważ tłuszcz tłuszczowi nie jest równy. Zamiast nasyconych kwasów tłuszczowych sięgajmy po te nienasycone. Znajdziemy je w olejach roślinnych, rybach, orzechach i nasionach.

Spożywamy za dużo białka

Coraz częściej mówi się o tym, że Polacy są ‘przebiałczeni’. W dużej mierze zawdzięczamy to modnym ostatnio dietom białkowym. Normy mówią o ok. 0,8 g/kg.m.c., a w przypadku osób zajmujących się zawodowo sportem o 1,7 g/kg.m.c. Mało kto natomiast wspomina o skutkach nadmiernego spożycia białka, np. o obciążeniu nerek, o zaparciach, o zakwaszeniu organizmu. Zdarza się też i tak, że nawet jeśli znamy negatywne skutki takiego sposobu odżywiania się, to i tak się z nimi nie liczymy, mając nadzieję, że one nas ominą.

Źle przygotowujemy posiłki

Statystyczny Polak jako najczęstszą metodę przygotowania potraw wybiera smażenie i to zwykle w zbyt dużej ilości tłuszczu. Taka potrawa nasiąka tym użytym tłuszczem, przez co staje się bardziej kaloryczna i ciężkostrawna. Niestety, mimo tej wiedzy i tak nie rezygnujemy ze smażenia, ponieważ inne metody, takie jak gotowanie, duszenie czy pieczenie kojarzą nam się z gorszym smakiem posiłku. Częściowo jest to prawda, ponieważ tłuszcz jest nośnikiem smaku. Jednak używając odpowiednich ziół i przypraw możemy sprawić, że będziemy się delektować również daniem ugotowanym.

Interakcje leków z żelazem

Preparaty żelaza mogą znacznie obniżyć wchłanianie niektórych leków, jak również inne  tabletki mogą obniżać efekt terapeutyczny stosujących Fe²⁺/Fe³⁺. Pacjenci suplementujący żelazo powinni zwrócić szczególną uwagę na możliwe interakcje i zapoznać się ze sposobem przyjmowania tych preparatów. 

Niedobór żelaza w organizmie dotyczy bardzo wielu pacjentów. Żelazo jest składnikiem hemoglobiny, mioglobiny oraz wielu enzymów. Odpowiada za transport i magazynowanie tlenu, jest niezbędne do jodowania tyrozyny, a także do katabolizmu tryptofanu oraz detoksykacji związków obcych.

Zalecane dzienne spożycie żelaza to w przypadku mężczyzn wynosi około 15 mg, natomiast w przypadku kobiet 18 – 19 mg.

Niedobory żelaza

Niedobór żelaza jest jedną z najczęstszych przyczyn anemii, której objawami są: blada skóra, krótki oddech, osłabienie i łatwe męczenie się, zawroty głowy, wypadanie włosów, łamliwe paznokcie, trudności w nauce.
Zwiększone zapotrzebowanie na żelazo występuje u dziewcząt w okresie wzrostu oraz u kobiet w trakcie menstruacji. Do niedoborów żelaza może dojść również w wyniku dużej lub długotrwałej utraty krwi, chorób żołądka lub jelit, w których żelazo jest źle przyswajane, stosowania niektórych diet eliminacyjnych, a także u niemowląt zbyt długo karmionych wyłącznie mlekiem. Niedokrwistość może wystąpić również u pewnej grupy pacjentów jako efekt uboczy przewlekłego przyjmowania niektórych leków.   

W takich przypadkach zazwyczaj zaleca się suplementację. Należy przy tym pamiętać, że u osób z pewnymi schorzeniami, preparaty żelaza mogą obniżać skuteczność stosowanej terapii.

Interakcje
Preparaty żelaza mogą znacznie obniżyć wchłanianie niektórych leków. Ma to miejsce w przypadku jednoczesnego stosowania preparatów żelaza z: norfloksacyną, cyprofloksacyną, lewofloksacyną moksyfloksacyną, ofloksacyną. Suplementy diety zawierające węglan wapnia lub magnezu, a także leki zobojętniające kwas solny, zawierające wodorotlenek glinu, węglan wapnia lub magnezu, tworzą połączenia z solami żelaza, przez co zmniejszają wzajemnie swoje wchłanianie.

Do interakcji dochodzi także przy jednoczesnym stosowaniu suplementów żelaza z:

- kaptoprylem (jednoczesne stosowanie powoduje obniżenie biodostępności kaptoprylu przez tworzenie trudno wchłaniających się kompleksów),

- cynkiem (jednoczesne stosowanie zmniejsza wchłanianie soli cynku),

- hormonami tarczycy (tyroksyna ma zdolność tworzenia stabilnych kompleksów z żelazem, co hamuje wchłanianie podawanego hormonu), - tetracyklinami (jednoczesne stosowanie zmniejsza wchłanianie zarówno soli żelaza, jak i tetracykliny),

- lewodopą oraz metylodopą,

Zalecenia
W przypadku stosowania preparatów żelaza z wymienionymi lekami odstęp pomiędzy ich przyjmowaniem powinien wynosić co najmniej dwie godziny. Nie należy również przyjmować preparatów żelaza tuż przed wypiciem kawy lub herbaty, a także tuż po ich wypiciu. Dochodzi wówczas do zmniejszenia wchłaniania żelaza. Szczególnie silne zahamowanie wchłaniania żelaza występuje po wypiciu herbaty, ponieważ zawarte w niej taniny tworzą z żelazem bardzo trudno wchłaniające się związki. Popijanie leków herbatą – w przypadku leczenia niedokrwistości preparatami żelaza – może być przyczyną braku efektu terapeutycznego, co w konsekwencji prowadzi do wydłużenia procesu leczenia!

/po więcej zaprasza do kontaktu mailowego:  dieterka2017@gmail.com  /